proximity marketing - actueel

AdMob is Google's volgende stepping stone op weg naar mobiele wereldheerschappij. De mobiele advertentieverkoper is overgenomen voor driekwart miljard dollar, het op twee na hoogste bedrag ooit door Google betaald voor een acquisitie. Voor DoubleClick betaalde Google 2,3 miljard dollar, terwijl YouTube 1,65 miljard dollar vergde. AdMob stelt adverteerders in staat reclame af te stemmen op individuele mobielbezitters of targeted op de umfeld, overwegend door middel van advertenties in apps. Apvertising! Dit jaar gaan er al 10,2 miljard advertenties over de toonbank. Desalniettemin staat deze markt nog in z'n kinderschoentjes. In de VS wordt 416 miljoen dollar besteed aan mobiele reclame, veel minder dan televisiereclame (51 miljard), dagbladadvertenties (38 miljard) of internetreclame (24 miljard). Google koopt met AdMob echter een leidende positie in mobiele reclame, en krijgt er een goed ingevoerd ontwikkelteam bij.

Google maakte eind oktober bekend inderdaad navigatie toe te voegen aan zijn maps. De nieuwe dienst is ingebouwd in Android 2.0 en voorziet in automatische updates van maps, verkeersinformatie en points-of-interest. Die permanente link stelt Google in staat om commerciële informatie af te stemmen op de lokatie, het tijdstip en het persoonlijke internetgedrag van de abonnee, die Google uit legio andere bronnen kan samenvoegen. Content to One, Content to When en Content to Where! Extra info wordt toegevoegd in de vorm van layars, die de abonnee naar keuze kan bijstellen. Vraag is alleen: wat gebeurt er met je navigatie wanneer mobiel internet even wegvalt?



Google stoomt stevig door in de ontwikkeling van lokatiediensten, onder het motto Go Mobile. Begin oktober 2009 werd afscheid genomen van TeleAtlas-kaarten voor Noord-Amerika. Google heeft voldoende andere bronnen die aangevuld met eigen info een goedkoper alternatief zijn voor de kaarten van TomTom's dochtermaatschappij. Het zakenblad Forbes voorspelt nu dat Google met een navigatiedienst komt voor Android, die gratis aangeboden kan worden omdat Google inkomsten verwacht te halen uit lokatiereclame (ahum, proximity marketing). Interessant is dat Mobile Marketing bij Google geleid wordt door een Vlaming die ervaring opdeed met business development bij Belgacom: Marc Vanlerberghe. Google verzamelt ook steeds meer info over points-of-interest, zie bijvoorbeeld deze portal voor favorite places. In Californië demonstreren de ontwikkelaars van Google bovendien dat lokale informatie voor Streetview ook op een gezonde manier verzameld kan worden.

Cultuurnavigator: dat navigatie niet alleen een geografische activiteit is, demonstreren Itim en Sales Genetics met CultureGPS voor iPhone. Er is een gratis lite-version en een professionele uitvoering voor twintig euro. Gebruikers kunnen  met deze cultility hun culturele positie vergelijken met die van hun omgeving of gesprekspartner op basis van Geert Hofstede's vijf maatstaven om cultuurverschillen te verklaren. Aan versies voor andere smartphones wordt gewerkt.

Tonebank: Het Franse bedijf Tagattitude heeft een techniek ontwikkeld waarmee toonpincodes van mobiele telefoons gebruikt kunnen worden om af te rekenen: TagPay. Deze innovatie is door Google geselecteerd voor het 10th to the 100th project. Tagattitude redeneert dat TagPay een manier is om mobiele betalingen te populariseren. Telecommmaatschappijen hangen namelijk een hoog prijskaartje aan mobiele betalingen, variërend van veertig tot vijftig procent van het bedrag. TagPay brengt slechts 1,5% in rekening, want het systeem werkt met prepaid accounts die bij deelnemende retailers (voorzien van een toonpincode-terminal) bijgeladen kunnen worden. Het gemak van bijladen en betalen maakt van TagPay een heel toegankelijk systeem voor bankdiensten, vandaar dat Tagattitude het systeem ook presenteert als alternatief voor bankieren in ontwikkelingslanden onder de naam TagnPay. In Zuid-Afrika wordt het systeem nu uitgerold onder de naam Mobicash. Het bedrijf ziet verder mogelijkheden voor loyaltyprogramma's en proximity payments. Tagattitude was voorjaar 2009 winnaar van de Red Herring 100 Europe verkiezing.



TomTom werkt toch door aan een verkeersgids/routeplanner van Apple's iPhone. Het weblog One More Thing signaleert dat de Amsterdamse onderneming een ontwikkelaar zoekt voor zijn iPhone-versie. Een bezoeker van dat blog wijst op oJoCo in Amsterdam, dat reeds verkeersinfo voor iPhone beschikbaar stelt. [Update] De opmerking dat TomTom's aarzeling over ontwikkeling voor mobiele telefoons ook een geval van reculer pour mieux sauteur zou kunnen zijn, blijkt behoorlijk raak, want het Amsterdamse bedrijf is toch tot overeenstemming met Apple gekomen - zie presentatie van Frans-Jan Pauwels tijdens de Apple Keynote Address op 1.21.50 minuten en let op het applaus. Enkele optimisten zien al een overname door of een belang van Apple in het verschiet!

Adidas is betrokken bij het project Urban Art Guide waarin bezitters van een iPhone door de stad Berlijn geleid worden langs kunst die uit de musea en gallerieën ontsnapt is (en uiteraard een enkele brand stop). De passant ontvangt informatie over de kunst op de lokatie van het kunstwerk. Proximity service!

Hier! Spannend experiment van Ilse Media is Hier.nl - de geodienstmachine van Sanoma. Met een nieuwskaart van Nu.nl, een shopgids, een dansagenda, overzicht van wifi-hotspots en social mapping. Bij Ilse Media doen ze ook aan proximity media. Uiteraard is er ook een versie voor mobiele gebruikers.

Gidsen - een paar jaar geleden heb ik het nog aan Anton van Elburg (toen hoofdredacteur van Emerce) voorgelegd: we moeten eens serieus kijken naar de wereld van gidsen. Gidsen zijn de brug tussen vast en mobiel internet. Gidsen zijn de sleutel tot de toekomst. Niet maps, niet navigatie, maar guides die vertellen waar ik ben om wie ik ben. Google is een gids voor zoekers; de bijbel is een gids voor gelovigen. De gidsen van de toekomst zijn virtuele goeroes en digitale djinns. Degene die een djinn device bouwt dat mij door het leven leidt op basis van vergelijkbare voorkeuren en interessen (zoals Amazon mij suggesties doet voor boeken, films en muziek) wordt winnaar in de markt voor mobiele intelligentie. Maar diegene zal ook  met antwoord moeten komen op de vraag: welke rol kan een digitale djinn spelen in een leven dat voor 95% uit routines bestaat?

Hyves heeft in april een mobiele versie gelanceerd die verschillende lokatie- en communicatie-technologieën gebruikt. Mobiele gebruikers kunnen hun lokatie op een map terugvinden dankzij de celinformatie van Novay (het Telematica Instituut) wat contact met andere Hyvers mogelijk maakt. Ook wordt gebruik gemaakt van bluetooth, wat in de toekomst identificatie mogelijk maakt en gerichte promotions. De mobiele versie van Hyves is ontwikkeld door Service2media, dat onlangs voor de Red Herring 100 geselecteerd is.

NS Reisplanner: Novay en Service2media hebben ook lokatiediensten toegevoegd aan de mobiele reisplanner van de NS. Gebruikers kunnen met Reisplanner Xtra het dichtsbijzijnde station opzoeken, en points of interest bij de stations waar ze naartoe reizen.

Wehkamp demonstreert hoe geografische klantenkennis ingezet kan worden met de promotionele web-applicatie Spot de Shopper. Volgens het webwarenhuis geeft de kaart een real-time indruk van wat besteld wordt door een klant ergens in Nederland, al is natuurlijk niet na te gaan of dat waar is. Maar het is wel een goeie aandachtstrekker. Er is een plugin voor Hyves.

Nokia schuifelt steeds verder naar voren in mobile advertising. Het bedrijf propageert social & location based services onder de noemer People & Places omdat het techno-jargon niet door alle adverteerders begrepen wordt. Toepassingen en voorbeelden zijn te vinden op de dedicated website Nokia Interactive Advertising.

Google start een proef met interest-based advertising, een variant tussen context-based advertising (omringende content bepaalt karakter reclame) en behavioral targeting (surfgedrag bepaalt reclame). Bij interesse-reclame wordt de advertising toegespitst op eerder surfgedrag, terwijl Google gebruikers bovendien de mogelijkheid biedt interessen kenbaar te maken via de nieuwe ads preference manager, die tevens voorzien is van een opt-out voorziening. Hmm, is dat niet gewoon behavioral targeting onder een ander label? 

TomTom steekt niet meer geld in de ontwikkeling van navigators voor mobiele telefoons, omdat er geen algemene standaard is. De focus in dit domein wordt nu gericht op maps voor mobieltjes. Voorspelling is dat TomTom meer intelligentie in die maps gaat stoppen, en een scheiding maakt tussen stomme maps via TeleAtlas en slimme maps van TomTom. Die stomme maps worden whitelabel aan afnemers zoals Nokia, Google en Microsoft verkocht; de slimme maps gaan als TomTom-product de markt in - zie ook de nieuwe Tomtom IQ Routes. Binnen drie jaar moet de helft van de omzet uit software, content en location based services komen. 

iPhone3G Deze koerswijziging werd door Goddijn begin maart aan analisten uitgelegd, kort voordat Apple de iPhone 3G annonceerde. De nieuwe iPhone is voorzien van maps en turn-by-turn navigatie en AroundTown services, wat een einde maakt aan speculaties over TomTom voor iPhone. Apple wil dit domein zelf dirigeren, juist vanwege het potentieel van proximity services op mobieltjes. Vandaar dat Apple strenge voorwaarden stelt aan bv de ontwikkelaars die navigatie voor iPhone leveren. Voorwaarden die omzeild worden door leveranciers zoals xGPS, maar dan moet de iPhone wel unlocked worden.
Overigens kan het best zo zijn dat TomTom zich nu positioneert volgens het principe: reculer pour mieux sauter. Met concurrenten/potentiële partners als Apple, Google, Microsoft, Nokia en Vodafone moet TomTom voortdurend zijn scenario's aanpassen aan een veranderende omgeving, wat elk half jaar een koerswijziging kan betekenen. Er zit vast een ploegje bij het bedrijf dat aan jump-scenario's werkt als bijvoorbeeld gratis apparaatjes bij een abonnement (danwel standaard ingebouwd in auto, zodat TomTom abonnementen op navigatie kan verkopen), een allemans-navigator voor tien euro, een proximity search engine of een SmartGuide (smartphone met navigatie en creditchip). En misschien geeft TomTom met zijn terugtrekkende beweging wel een signaal aan ontwikkelaars van mobieltjes: goede basisvoorwaarden, anders zoek je het zelf maar uit!

Proximity Marketing is een begrip dat ik in het jaar 2000 in het blad Emerce gebruikte om het commerciële potentieel van location based services te beschriven. Dat leek me een aansprekender woord. Zes jaar later bleek die omschrijving in het marketingjargon doorgedrongen (zie ook Wikipedia), maar werd de toepassing beperkt tot bluevertising. Anno 2009 is de opmars echter begonnen, want de analisten van Frost & Sullivan omschrijven de commerciële inzet van een arsenaal aan zendtechnieken als digital proximity marketing. Ach tja, iedereen  wil een claim to fame...

TomTom schrijft begin 2009 één miljard euro af op Tele Atlas, het bedrijf dat nog geen jaar geleden overgenomen werd voor een slordige drie miljard. De Nederlandse navigatiefabrikant zat destijds nog goed in de slappe was (circa één miljard in kas bij beide bedrijven), maar moest voor de overname twee miljard ophalen bij de banken (lening van 1,6 miljard) en aandeelhouders (emissie van 500 miljoen). Banken en investeringsmaatschappijen doen dit soort distressed debt momenteel in de aanbieding, dus een kapitaalkrachtige onderneming of een vulture investor kan maar zo toehappen. Al heeft TomTom de uitstaande schuld bij zijn financiers inmiddels gereduceerd tot 1,1 miljard en biedt de huidige kapitaalmarkt ook mogelijkheden voor aantrekkelijke herfinanciering. Het goede nieuws is dat Tomtom's marktaandeel nog steeds groeit.

Google Latitude stelt gebruikers van smartphones in staat hun positie op Google Maps aan te geven ten behoeve van vrienden en familie. In vergelijking met reeds bestaande friendfinders zoals Loopt voegt Latitude niet zoveel toe, maar als Google positie inneemt in deze markt en ontwikkelaars aanmoedigt met nieuwe toepassingen te komen, is het toch een forse stap voorwaarts voor proximity services.



ING Bank lanceert een wegwijzer die bankklanten naar de dichtstbijzijnde pinautomaat gidst, mits ze in het bezit zijn van een G1-foon die Google Android benut. Er zijn plannen om in de toekomst ook andere points-of-interest op te nemen, zoals bijvoorbeeld bankfilialen. Gebruikers kunnen kiezen uit een map, een lijst of een driedimensonale weergave. De applicatie is ontwikkeld door Mobilizy in Oostenrijk.

Tomtom stelt sinds december 2008 een gratis online routeplanner beschikbaar op basis van live traffic data. Het is nog een beta-versie, maar het is wel saillant dat Tomtom steeds verder gaat in de vergratisering van zijn kennis.

Icici Bank in India heeft afgelopen jaar zijn mobile banking service gelanceerd door klanten in zijn filialen en bij pinautomaten de mogelijkheid te geven speciale programmatuur te uploaden naar hun mobiele telefoon vanaf bluetooth-zenders. Elk deelnemend filiaal registreerde meer dan duizend deelnemers.

Bijenkorf verkoopt gouden iPhones en demonstreert de mogelijkheden door een promotie te koppelen aan scancodes van het Nederlands/Zweedse bedrijf Shotcode. De actie is opgezet door online mediabureau Digilogue.

GooglePhone T-Mobile lanceert in het najaar van 2008 de eerste smartphone gebaseerd op Google's Android. Het toestel is de HTC Dream, door T-Mobile de G1 genaamd. Het ding bevat een gps-chip, wat navigatie en proximity services mogelijk maakt.

Nike+ Apple heeft patent aangevraagd voor een sportschoen met ingebouwde gps-chip. AppleInsider meent dat het om de volgende generatie Nike+ gaat. Uit modeltekeningen blijkt dat Apple ook advertenties wil gaan versturen gekoppeld aan point-of-interest. Proximitrainers....

ikTag Een originele toepassing van smart-tags op het PICNIC 08-evenement in Amsterdam was de ikTag, een rfid-chip in een hartvormige badge die aan alle bezoekers uitgereik werd. Dragers konden een reeks van games spelen (met elkaar), hun alcoholinname publiceren en een privacy-test doen.

Blue2008! Het riekt naar een doorbraak. Bluetooth heeft prachtig potentieel als goedkoop medium voor social networks, local news en proximity marketing waarbij rekening gehouden wordt met profielkenmerken en voorkeuren van deelnemers aan communities. Wat is daarvoor nodig? Een infrastructuur van zenders (in scholen, op busstations of in de horeca) en een trusted third party die de privacy van deelnemers beschermt en voor een goeie selectie van informatie en aanbiedingen zorgt. Een soort van mobiele omroepvereniging. Virgin leek in Engeland dit pad te gaan volgen, in Nederland zou een samenwerking van Hyves & ON zoiets op kunnen zetten en vanuit de VS zijn de Australische ontwikkelaars van Bluepulse hard op weg een wereldwijde bluemunity op te zetten.
Maar er is meer. In India wordt proximity marketing nu niet alleen beproefd door  winkelcentra en winkelketens, maar ook door tempels - zo signaleert India Times. Bezoekers van de Vasavi-tempel in Coimbatore kunnen wallpapers van goden en godinnen downloaden, en ringtones van zogenaamde slokas (schietgebedje). Dat laatste bericht is afkomstig van Telibrahma, en er zijn geen andere bronnen. Maar het is wel een leuke toepassing. Misschien iets voor de katholieke kerk? Bidprentjes per bluetooth...

Veterchips? Zo'n 7500 deelnemers van de Vierdaagse in Nijmegen zijn door de organisatie benaderd met het verzoek een zogenaamde chipveter te dragen, een radiotag (rfid) waarmee vastgesteld kan worden of de drager bepaalde punten passeert. De organisatie kan zo de lokatie en vorderingen van zijn wandelaars registreren, wat weer het voordeel heeft dat het gedrag van de bijna veertigduizend deelnemers wat voorspelbaarder wordt. Het experiment wordt mede mogelijk gemaakt door NOC*NSF en CapGemini, alsmede de specialisten van SmartPosition uit Utrecht.

Apple: lanceert in de zomer van 2008 een iPhone die verschillende lokaliseringstechnieken benut: gsm-zendmasten, wifi en gps. Deze ProxiPhone is voorzien van maps (leverancier Tele Atlas/TomTom). De nieuwe iPhone with Maps lokt waarschijnlijk nieuwe diensten en lokatiegerichte content aan. Is deze proxifoon de gevreesde TomTom-killer? Niet als het aan TomTom ligt, want die kondigden binnen enkele uren na de lancering reeds aan dat hun software op de nieuwe iPhone prima werkt. TomTom zou zo weer terug bij af komen: net als in de Palmtop-dagen software en maps leveren voor handhelds, oa via de Apple Appstore of in een bundel bij T-Mobile. Het business-model van TomTom dient dan echter aangepast te worden op inkomsten uit abonnementen, revenue sharing en/of location based advertising (oftewel proximity marketing). Vandaar dat het bedrijf op zoek is naar een nieuwe topmarketeer. Een proxiteer! Bijkomend probleem is dat Apple echter geen navigatie-software in zijn Appstore toestaat. Is Apple bezig zelf een programma te ontwikkelen, proberen ze TomTom tot een prijsverlaging te dwingen of wil Apple meesnoepen van toekomstige inkomsten uit proximity marketing?
Apple wordt hoe-dan-ook zelf ook steeds actiever in het proximity-domein. Afgelopen voorjaar werd een aantal handsets reeds van wifi en bluetooth voorzien. Bij de lancering van de iPhone en iPod Touch is een deal met Starbucks aangekondigd waardoor bezitters van deze apparaatjes bij bezoek aan een coffeeshop direct verbonden zijn met een mobiele versie van iTunes. Apple overweegt ook te bieden op een mobiele breedbandfrequentie in de VS, net als Google.

CBS: De Amerikaanse omroep CBS introduceert location-based banner ads op zijn handkanalen Mobile News en Mobile Sports. CBS werkt daarvoor samen met de social mapping-service Loopt, dat de bewegingen van al zijn abonnees registreert. Abonnees van Loopt geven hier toestemming voor, omdat ze zo hun where-abouts automatisch doorgeven aan een voorgeselecteerde vriendenkring. Het gebruik van locatiegegevens ten behoeve van adverteerders vergt aparte toestemming.
Loopt werkt vooralsnog alleen op het netwerk van de telecommaatschappij Sprint en dochter Boost Mobile. De jonge onderneming beweert dat zijn dienst is beproefd door honderdduizenden gebruikers, maar het huidige aantal abonnees wordt geheim gehouden. Loopt wil ook andere Amerikaanse netwerken in zijn dienstverlening betrekken, en kijkt met een schuin oog naar mogelijkheden in Europa (zie interview met Emerce vorig jaar). Dit jaar verwacht de onderneming een groter bereik te realiseren, en in de New York Times meldt oprichter Sam Altman reeds optimistisch dat end 2005 maar liefst 50 miljoen mobieltjes in staat kunnen zijn locatiereclame te ontvangen.
Loopt heeft begin dit jaar zijn location-feed opgenomen in een apart developer-program waarmee ook andere ontwikkelaars locatiediensten kunnen ontwikkelen voor die 50 miljoen potentiële gebruikers. De samenwerking met CBS levert een interessant nieuw business-model op voor location-based advertising. Loopt levert hier immers de locatie- en eventueel zelfs andere gegevens van zijn abonnees aan een content-provider, die op zijn beurt advertenties toevoegt aan het nieuws. Niet Loopt maar CBS moet adverteerders vinden die met proximity marketing willen experimenteren. Dat levert deze dienst van Loopt extra aandacht op (en toegang tot de grote adverteerders die reeds met CBS werken), dus waarschijnlijk gaan de revenuën grotendeels naar CBS.
"Location-based advertising is de sweetspot in mobiele marketing," vertelt Cyriac Roeding, executive vice-president bij CBS Mobile, aan ClickZ. "Mobiele reclame wordt nu een echte business. Wij praten met de grote merken over meer serieuze budgetten. Alleen moeten we het proces van media-buying nog vereenvoudigen. Mediabureaus zouden in staat moeten zijn om ruimte te boeken met een simpel telefoontje." De handkanalen van CBS registreerden in het laatste kwartaal van vorig jaar 5 miljoen unieke bezoekers en 75 miljoen pageviews.

Tele Atlas & Navteq, het duopolie dat de maps levert die gebruikt worden door Google, Microsoft, TomTom, Garmin en andere bedrijven die location based services aanbieden, werden dit najaar doelwit van overnamebiedingen door TomTom, Nokia en Garmin. TomTom nam eind juli het initiatief met een bod van 1,8 miljard euro op Tele Atlas. Nokia reageerde begin oktober met een bod van 5,7 miljard euro op Navteq. Garmin kwam eind oktober in actie door 2,3 miljard euro te bieden voor Tele Atlas. TomTom reageerde binnen vijf dagen met een nieuw bod ter waarde van 2,9 miljard euro, waarop Garmin afhaakte - niet nadat het bedrijf zich verzekerd had van Navteq-maps tot 2015.
Wat andere grote afnemers van maps gaan doen, zal de komende weken blijken. Op een bijeenkomst met analisten eind oktober antwoordde Sergey Brin op een vraag naar het standpunt van Google: "Neither deal closed." Google zit er bovenop, want deze onderneming verwacht dat het mobiele web in 2009 gaat doorbreken en dat location-based services en proximity marketing net zo'n revolutionaire vernieuwing zijn als de pc en het internet, aldus Eric Schmidt op het World Economic Forum 2008 in Davos (YouTube-opname duurt drie kwartier).
De overname van Navteq en TeleAtlas heeft inmiddels het groene licht gekregen van de mededingingsautoriteiten. De vrees was dat TomTom en Nokia hun positie kunnen misbruiken om kennis te verzamelen van concurrerende aanbieders van proxitronics. Er zijn echter alternatieven. In Nederland is AND begonnen met een tegenoffensief (om investeerders te interesseren) terwijl in Japan het bedrijf Zenrin maps verkoopt aan Sony. Beide bedrijven kunnen uitgroeien tot geduchte concurrenten van Nokia/Navteq en TomTom/Tele Atlas, mits ze kapitaalkrachtige partners vinden. In de gaten houden!

Garmin zit ondertussen niet stil. Nu Nokia, Samsung en Apple gps-chips in nieuwe mobieltjes stoppen, komt Garmin met een navigator voorzien van gsm-chip. Het is een model uit de stal van LG (zo te zien de Prada-phone die ook als Viewty verkrijgbaar is) met browser en maps. Deze Nuvifone komt in het derde kwartaal van 2008 op de markt, dus TomTom heeft nog een half jaar om met zijn eigen variant te komen. Of deals te sluiten met bestaande mobieltjesbouwers en cellco's.

The Future Lab deed begin 2007 een mondiaal onderzoek voor Nokia om vast te stellen wat jonge wereldburgers verstaan onder entertainment. Het rapport was mede aanleding voor Nokia om zijn strategie bij te stellen en zijn focus te verbreden van mobiele telefonie naar mobiele diensten. Uit vervolgonderzoek met behulp van het LifeSigns Network in de zomer van 2007 bleek bovendien het belang van consumer-generated entertainment en localism, oftewel een verhoogde interesse voor activiteiten in de nabije omgeving. Nokia leidt daaruit af dat proximity een belangrijke factor wordt in het gebruik van media. Eind 2007 gaf Nokia meer ruchtbaarheid aan de motieven achter zijn koerswijziging.

The Economist wordt wakker. Als Nokia 5,7 miljard euro betaalt voor mapmaker Navteq terwijl TomTom bereid is bijna drie miljard euro te schuiven voor Tele Atlas, dan broeit er iets. "Both seem to think that they need to be in control of the maps they use to keep a big share of the revenue generated by location-based services. At any rate, they want to ensure that the tools of their trade do not fall into the hands of predatory giants such as Microsoft and Google."
Dezelfde Economist voorspelt dat mobile advertising The Next Big Thing is. Dat wordt bevestigd door onderzoek in opdracht van Airwide Solutions, waarin voorspeld wordt dat in 2008 een slordige negentig procent van alle global advertisers met mobiele marketing zullen experimenteren. Binnen vijf jaar zal de helft een percentage oplopend tot 25% van zijn marketingbudget mobiliseren. Een wake-up call voor Proximity Marketing...

Reuters signaleert een doorbraak van mobiele marketing in Frankrijk, waar Orange met ingang van 2008 mobieltjes gaat verkopen die voorzien zijn van QR-readers (zie hoofdstuk over tagvertising) en de gemeente Parijs stadskaarten ter beschikking stelt via bluecasting (zie hoofdstuk over bluevertising). Deze service wordt verleend bij een tiental Stations Velib (huurfietsenstallingen) waar zogenaamde fontaines bluetooth geplaatst zijn.

Amazon: enkele Amazon-veteranen hebben in 2006 met geld van Jeff Bezos de onderneming Pelago opgericht, een startup die een on-the-go lifestyle wil faciliteren met mobile social software voor fun-shopping. Pelago heeft in de zomer van 2007 patent aangevraagd voor Pay-For-Visit advertising, een toepassing waarbij de adverteerder pas betaalt nadat de klant zich in de winkel heeft aangemeld. Het gedrag van de klant wordt geregistreerd met behulp van gps, bluetooth of rfid. Precies wat in het boek Proximity Marketing beschreven wordt. Amazon goes mobile!

Nokia: verwerft Duitse onderneming Gate5 om binnen twee jaar 100 miljoen mobieltjes van gratis maps te voorzien. Een groeiend aantal devices is uitgerustmet gps-chips en geschikt voor navigatie. Nokia Maps is onderdeel vande nieuwe mobiele content service Ovi. Het Finse bedrijf wil niet alleen gaan verdienen aan content en diensten, maar ook aan location based advertising. Om zijn positie in die markt te versterken, heeft Nokia de onderneming Enpocket overgenomen. En nu is het oog gevallen op mapmaker Navteq, die door Nokia wordt overgenomen voor 8.1 miljard dollar. "Location-based services are one of the cornerstones of Nokia's Internet services strategy,'' reageerde Chief Executive Officer Olli-Pekka Kallasvuo volgens Bloomberg. "The acquisition of Navteq is another step toward Nokia becoming a leading player in this space."

Google: Gevraagd wat hij als de belangrijkste groeimarkt voor webdiensten ziet, antwoordde CEO Eric Schmidt: Mobile, mobile, mobile - it's probably the most wideopen space out there right now. Also, local. Most search companies don't take advantage of the local data inherent in the web."
Google heeft bovendien een local business referral programma opgezet, waarmee door crowdsourcing gegegevens van lokale ondernemingen verzameld worden. Google Maps is uitgebreid met local business ads. Voor die maps is Google nu afhankelijk van Tele Atlas (TomTom) en Navteq (Nokia) maar Google zou bezig zijn met eigen mapping vehicles. Google stelt sinds kort bovendien een programmaatje beschikbaar waarmee bezitters van een mobieltje kunnen navigeren op Google Maps zonder gps-chip: Google Maps with My Location.
Het bedrijf staat verder aan de basis van de Open Handset Alliance, een platform dat de ontwikkeling van betere mobiele telefoons op basis van open-source software mogelijk wil maken. Basis is Android, een operating system voor handsets en middleware dat ontwikkelaars mogelijkheden biedt om nieuwe toepassingen te maken. Een aparte Gphone komt daar (nog) niet uit voort, maar het is een belangrijke stap in de richting van een standaard zoals we in de pc-markt meer gewend zijn. Google wil zo'n standaard om de walled gardens van de cellco's te open te breken. Android voorziet ook in technologie om mobiele barcodes te lezen: ZXing. Google zou van plan zijn deze Zebra Crossing-codes toe te passen op advertenties. Het bedrijf experimenteert bovendien met gratis wifi-netwerken en toont interesse in een Amerikaanse radiofrequentie om in het hele land gratis mobiel internet aan te bieden. Inkomsten zouden gegenereerd moeten worden met location based advertising.

Sony is op verschillende niveaus actief met proxitronics. Het bedrijf maakt personal navigation devices en mobiele telefoons, maar de meest interessante ontwikkeling is PlaceEngine, een vooralsnog puur Japanse service waarbij gebruikers van wifi-enabled devices (handsets, game-consoles, camera's) hun content kunnen taggen aan lokaties. Deelnemers melden zich aan via internet en geven aan waar hun wifi-verbinding zich bevindt. Sony registreert dat op PetaMap (kaarten van Zenrin, een Japanse concurrent van Navteq en Tele Atlas) zodat op den duur een overzicht van locaties, daaraan gerelateerde activiteiten en landmarks ontstaat. Sony heeft inmiddels ook een LifeTag-sleutelhanger op de markt gebracht waarmee PlaceEngine-deelnemers hun omzwervingen kunnen laten registreren.

BBC is de favoriete nieuwsbron van mobiele Britten, vertelde Ashley Highfield (director of future media bij BBC Worldwide) dit voorjaar tijdens de FT Mobile Media Conference. "Mobile is the future of media and technology. I think a number of factors are coming into alignment for explosive growth. It looks like the shift we saw when broadband took off." BBC Worldwide investeert fors in mobiele applicaties en content. Begin oktober betaalde het omroepbedrijf 150 miljoen euro voor een meerderheidsbelang in Lonely Planet, dat op zijn beurt begin dit jaar een deal afsloot met Nokia om reisgidsen voor mobieltjes te maken.

TomTom: neemt kaartleverancier Tele Atlas over. Een briljante move, want op de markt van navigatie-apparatuur krijgt de marktleider te maken met concurrentie van nieuwe challengers, nieuwe inbouwnavigators en giganten zoals Nokia en Google. Al die concurrenten hebben echter maps nodig, en er zijn slechts twee mondiale leveranciers die door de enorme kosten van gegevensverzameling en -actualisering nooit een hoge koerswaarde bereikt hebben. TomTom krijgt niet alleen beter inzicht in de plannen van nieuwe concurrenten; de onderneming kan ook zijn eigen netwerk van connected navigation devices inzetten om de maps en poi's te actualiseren.
In reactie op initiatieven van Nokia, Apple, Motorola en andere handset-fabrikanten die actief worden in navigatie, gaan TomTom en Garmin volgens het vakblad DigiTimes dit jaar navigators op de markt brengen met ingebouwde cellphone, zoals reeds voorspeld in het hoofdstuk over location based services: lovertising. Mio heeft in september 2007 als eerste zo'n phonavigator gelanceerd: de Mio Digiwalker A702.

Pathé lanceert in Nederland een filmnieuwsservice. Pathé Mobiel wordt aangestuurd met Mobicat van het Nederlandse bedrijf Sharewire. Gebruikers kunnen de info laten afstemmen op een specifieke bioscoop of hun woonplaats. Reserveren kan niet (uiteraard wel gewoon telefonisch) en Pathé gebruikt het nieuwe klantkanaal ook niet voor yield management: last-minute aanbiedingen om de zaal vol te krijgen. Maar wel een dienst met toekomstmuziek.

Road Group: personal navigation devices zijn de snelst groeiende categorie consumentenelektronics en dat trekt nieuwe challengers aan. Roel Pieper en Ad Bastiaansen (ex-Tele Atlas) hebben begin 2007 een holding opgezet die in navigatie-hardware (proxitronics), -software en -diensten wil investeren. Interessante vraag: wat zien zij als opportunities? What's-op?

AND: ziet een opportunity in alle klanten van Navteq en Tele Atlas die liever geen zaken doen met concurrenten Nokia en TomTom. Dit Nederlandse bedrijf begint nu online editable maps te verkopen, om te beginnen met de Benelux. Duitsland en Oost-Europa volgen spoedig. Wil AND ook overgenomen worden? De onderneming heeft ThinkEquity Partners in San Francisco ingeschakeld om zijn strategische alternatieven te evalueren. Volgens Dominique Bonte van ABI Research moet AND snel zijn, want in de markt ontstaat de perceptie dat kaarten gratis zijn. Bonte haalt waarschijnlijk B2C en B2B door mekaar, want Google en Microsoft betalen gewoon voor de maps die zij op hun beurt gratis doorgeven. In een interview met Bloomberg vertelt Maarten Oldenhof van AND dat hij dit jaar aan tafel schuift bij enkele grote afnemers. Eén van de gespreksthema's: de vijftien miljoen euro die het bedrijf nodig heeft om Noord-Amerika in kaart te brengen. AND is overnamerijp, maar Oldenburg weet nog niet wat het beste moment is: nu of over twee jaar. Interessant in dit kader is ook wat Zenrin gaat doen, de Japanse kaartenleverancier van oa Sony.

Proxicampus: TomTom heeft in het voorjaar van 2007 aangekondigd een research-afdeling op te zetten bij Eindhoven, waar reeds een cluster van bedrijven met kennis van consumentenelektronica en autotechnologie aanwezig is. De onderneming nam bovendien het lab van Siemens VDO in Eindhoven over om zijn kennis van inbouwapparatuur te versterken. In de schaduw van Dafilips zou Nederland wat meer kunnen investeren in de reeds aanwezige navigatie-expertise, want niet alleen TomTom maar ook Navtech en Tele Atlas hebben wortels in Brabant. Leid meer proxitechneuten en toekomstige proxiteers op!

Sanoma brengt een Libelle RoadNavigator uit met maps die voorzien zijn van Libelle landmarks. Een VT Wonen Navigator staat op de agenda. Een voorproefje van proximity publishing?

Landmarks worden brandmarks signaleerden we al in het hoofdstuk over navertising. Nu dienen de eerste map advertising engines zich aan. Bij Lat49 kunnen adverteerders landrechten kopen op kaarten van partners zoals de reisgids Blogabond en de golfgids Oobgolf. Het advertentiebureau Mappam doet iets vergelijkbaars: advertenties plaatsen in digitale gidsen.

Yahoo: lanceert een mobiele portal met veel location based services. Versie twee van Yahoo Go bevat het zoekprogramma oneSearch dat lokale zoekresultaten geeft. Deze mobiele zoekmachine plaatst ook gesponsorde zoekresultaten. In Duitsland wordt de dienst al aangeboden, maar Nederland blijft achter. Telefonica O2 gaat oneSearch invoeren op al zijn netwerken met meer dan 100 miljoen mobieltjes.

Disney daarentegen trekt zich terug uit de markt van location based services. In 2006 werd het bedrijf actief als virtual mobile network operator met als extra een family locator. Het aantal abonnees valt echter tegen, dus Disney staakt de dienst per eind 2007.

KPN, Deutsche Telekom, Telefonica O2 en Nokia richten MC2 op, een consortium dat het gebruik van mobiele barcodes in Europa gaat bevorderen.



H&M is het lijdend voorwerp van een reclame-concept van de Miami Ad School waarin outdoor- en print-advertenties voorzien zijn van een tweedimensionale semacode die passanten de mogelijkheid biedt contact te zoeken met een mobiele webshop waar kleding besteld kan worden. Via de blogosphere werd de indruk gewekt dat het een echte campagne in Engeland was.

Politieberichten worden in Brabant nu per sms doorgegeven aan mensen die hun postcode doorgeven aan de sms-alert dienst van de regionale politiekorpsen. Geen cellcasting, maar wel een proef die als zodanig ingezet kan worden - als cellcasting eindelijk eens echt ingevoerd wordt.

Ticketmaster experimenteert in Australie met de distributie van toegangsbewijzen via mobiele telefoons. Kopers van een m-ticket ontvangen een bericht met een tweedimensionale barcode, die toegang verschaft tot het V-Festival van Virgin Mobile. Als de proef slaagt, wil Ticketmaster deze m-tickets ook ter beschikking stellen voor andere evenementen. De ticket-multinational gebruikt technologie van Mobiqa, een software-ontwikkelaar uit Schotland. Ticketmaster wil deze technologie ook in andere landen gaan inzetten. In Nederland is TicketService de lokale werkmaatschappij van deze multinational, terwijl Mobiqa vertegenwoordigd wordt door Mobicodes uit Arnhem. Een alternatief voor Nederlandse evenementenorganisaties is Beep!, de mobiele ticket joint-venture van KPN & Imtech die reeds QR-tickets verkocht voor Pinkpop en Lowlands.

KPN zegt geïnteresseerd te zijn in samenwerking met OV Chipkaart om location based services af te stemmen op kaartbezitters met een mobiele telefoon. Via de kaart (met rfid radiotag) kan de lokatie vastgesteld worden, waarop vervolgens informatie afgestemd wordt. Te voorzien is dat KPN multi-modal informatie wil verzenden waarmee reizigers hun complete traject kunnen plannen.

Thinkgeek doet een t-shirt in de aanbieding dat wifi-netwerken detecteert. Het shirt is te koop voor een kleine dertig dollar. Degene die me een exemplaar opstuurt, krijgt een getekend exemplaar van Proximity Marketing.

OMI2 is een nieuw Nederlands platform dat mobiel internetten wil bevorderen, ondermeer door afspraken te maken over uniform gebruiksgemak, betalingen en lokatiediensten. Deelnemers zijn ANWB, Consumentenbond, Endemol, Meteo Consult, LogicaCMG, Rabobank, Sportsplaza, De Telegraaf, TNO-ICT en Universal Music.

Rome beschikt sinds september over een soort van ubiquitous network dat van de stad een driedimensionale wiki maakt. Het is kunst onder de naam Wiki City Rome en bestaat uit een project waarbij de gsm- en gps-verbindingen tussen mensen en objecten zichtbaar gemaakt worden op een map. Deelnemers kunnen zien waar bussen zich bevinden, op welke terrasjes de celebrities uithangen en of hun partners in de buurt zijn.

Sony was al actief met personal navigation devices, en heeft nu ook een navigatie-extensie voor zijn playstation portable aangekondigd. Het bedrijf levert ook de noodzakelijke diensten onder de naam Go!Explore. Er zijn wereldwijd reeds 25 miljoen psp's in gebruik.



Philips was jarenlang de suikeroom van Navteq omdat car navigation een belangrijke productgroep voor het bedrijf was. Philips heeft zich echter uit die markt teruggetrokken. Te vroeg? In 2007 heeft de onderneming samen met Conde Nast in de Verenigde Staten Philips Simplicity Concierge gelanceerd, een service die Amerikanen de mogelijkheid biedt stadsinformatie aan te vragen per mobiele telefoon. Philips betaalt Conde Nast 5 miljoen dollar voor het privilege (tips uit bladen zoals Wired, Vanity Fair en Gourmet) zonder dat daar directe inkomsten tegenover staat. Philips heeft ook helemaal geen product dat geschikt is voor een concierge-service, dus het bedrijf gebruikt sms-boodschappen om gebruikers van de dienst naar Amazon door te verwijzen, waar Philips-producten te koop zijn. Een beetje armoe-marketing, deze simplicity-campagne?