Total Recall

Europese regels dwingt food-retailers en leveranciers te registreren waar levensmiddelen en ingrediënten vandaan komen, zodat binnen vier uur de bron van een probleem vastgesteld kan worden. Nu is ook non-food aan de beurt. Dat stelt hoge eisen aan Tracking & Tracing.

Twee jaar geleden werd de Europese levensmiddelenindustrie opgeschrikt door een grote terugroepactie. Een partij worcester sauce van Premier Foods zou de illegale kleurstof Sudan 1 bevatten, en omdat deze saus door veel fabrikanten gebruikt wordt als smaakstof voor hun levensmiddelen omvatte de lijst van betroffen producten al snel honderden namen. De saus bleek beland in allerlei levensmiddelen, variërend van merksoepen tot kant-en-klaar gerechten van grote retailers en maaltijden voor scholen en ziekenhuizen. Alleen in Engeland al waren bijna 600 producten betrokken. De kosten van deze recall werden door accountants van Deloitte op 100 miljoen pond ingeschat. Premier Foods stelde dat de kosten verhaald zouden worden op leverancier EW Spice dat de chilipoeder in 2002 uit Bombay had geïmporteerd. Deze leverancier was echter een klein familiezaakje, gerund door een immigrantenechtpaar uit India. Wie uiteindelijk de nota gepresenteerd kreeg is niet bekend, maar waarschijnlijk heeft verzekeraar AIG uiteindelijk de rekening betaald.

De worcester sauce-recall illustreert het belang van traceerbaarheid. Terugroepacties komen veel voor, zo blijkt uit het register van het Rapid Alert System for Food and Feed bij de Europese Commissie. Vorig jaar werden daar 6840 producten aangemeld die schadelijk of ongeschikt voor de verkoop waren. Lang niet al die recalls worden in de openbaarheid gebracht, omdat de leverancier in staat is een fout product te traceren voordat het in de verkoop gaat. Met of zonder campagne: recalls zijn kostbare acties, en de imagoschade kan gevolgen hebben voor toekomstige inkomsten. Er is uiteraard een publiek belang bij het terughalen van schadelijke en ongeschikte producten, vandaar dat die sinds 2005 ook bij de Voedsel- en Warenautoriteit aangemeld moeten worden. Uit de Europese registraties blijkt dat bijna de helft van alle meldingen (6840 in 2006) te maken hadden met producten of ingrediënten die niet in de EU geproduceerd waren.

Niet alleen melding bij de VWA is wettelijk verplicht. Bedrijven dienen bovendien binnen vier uur aan te kunnen geven waar grondstoffen vandaan komen en waar eindproducten zijn beland. Iedere schakel in de keten moet in staat zijn met behulp van een traceerbaarheidssysteem de voorgaande en volgende schakel te identificeren. De data die nodig zijn voor deze traceerbaarheid worden door veel fabrikanten geregistreerd in hun enterprise resource planning-systemen. Ook receptuurbeheersystemen en laboratorium managament-systemen bevatten informatie die van belang kan zijn. Veel bedrijven hebben hun traceerbaarheidsprocedures de afgelopen jaren laten testen en verbeteren, waar nodig met aanvullende programma's om tot een compleet track & trace systeem te komen.

Aanpassing van systemen wordt nu ook noodzakelijk voor producenten en wederverkopers van non-food. De recente terugroepacties van speelgoed uit China maken duidelijk dat ook non-food schadelijke onderdelen of bestanddelen kan bevatten. Op Europees niveau wordt nu regulering ingevoerd die leveranciers verantwoordelijk maakt voor de registratie, evaluatie en autorisatie van chemische stoffen (REACH) die in significante hoeveelheden verwerkt worden. De deadline voor pre-registratie van bepaalde giftige stoffen is november 2008. Wordt deze deadline gemist, dan mogen deze stoffen niet meer geimporteerd worden in de EU. Dat raakt ook groothandelaren en detaillisten, want zij dienen te weten welke stoffen verwerkt zijn in eindproducten en of die toegestaan zijn.

Handhaving in Nederland wordt een zaak voor de VWA, de Arbeidsinspectie en de VROM-inspectie die vanaf januari 2008 gezamenlijk optrekken om naleving van de Reach-regels te controleren. IT-systemen dienen dan Reach-compliant te zijn, wat betekent dat bijgehouden wordt welke stoffen verwerkt zijn in welke producten, wie de leverancier is en wie de afnemer. Tools om reach-compliance mogelijk te maken zijn IUCLID-5 (international uniform chemical information database), AMBIT (datamanagement voor chemo-informatie) en Toxtree (dat de gifwaarde van stoffen omschrijft). Het advocatenkantoor Walker Morris in Londen voorziet dat leveranciers die voldoen aan deze regels een concurrentievoordeel krijgen boven leveranciers die laat zijn. Consultants van PWC signaleren echter dat de aandacht voor dit vraagstuk buiten de chemische industrie beperkt is gebleven, met als gevolg dat veel ondernemingen in de groothandel en detailhandel niet op de hoogte zijn van hun verplichtingen. Zij voorspellen dat er spoedig meer producten niet meer verhandeld mogen worden.