Alcoholische frisdrank wacht warm onthaal (Adformatie 1997)
Alcopops zijn een nieuwe produktcategorie. Ze smaken als frisdrank, maar concurreren vooral met bier en wijn. Nederland staat aan de vooravond van een serie introducties. Als deze nieuwe spraakwatertjes brede distributie vinden, is de kans op een controverse reëel. Want alcoholische limonade en wodka-dropwater vallen bij drankbestrijders niet in smaak.
Hero is een nieuw produkt aan het testen. De proef betreft geen nieuwe sinas of jam. Hero test een alcoholische limonade. Het nieuwe produkt, vooralsnog Easy genaamd, zal waarschijnlijk als geestverruimend en zinneprikkelend gepositioneerd worden. Dat is bepaald geen gewone prik waar Hero mee experimenteert, maar de eerste Nederlandse alcopop.
Alcopops zijn een in Nederland relatief onbekende categorie. Elders hebben alcoholische limonades echter de nodige beroering veroorzaakt. De legende wil dat de eerste alcopop uit Australië komt, waar in 1993 ene Duncan MacGillivray zijn buurman in Adelaide van een partij overrijpe citroenen verloste door er een limonade van te brouwen. Dat drankje maakte blijkbaar de tongen los, want binnen een jaar was Two Dogs Alcoholic Lemonade een bestseller op de Australische markt. En prompt volgde Groot-Brittanië, waar het citroenbrouwsel meteen enthousiast ontvangen werd.
De snelle opkomst van Two Dogs bleef niet onopgemerkt. Als eerste reageerde de Britse brouwerij Bass met een eigen alcoholic lemonade. Op deze Hooper's Hooch volgde in de zomer van 1995 een vloedgolf van me-toos met even uitdagende namen: Mrs Pucker's, Hoolahan, Lemonhead, Orangehead, Cola Lips, Lemon Lips en Alcola.
In een enkel zomerseizoen ontstond zo op de Britse drankmarkt een compleet nieuwe categorie. Deze golf van alcoholische limonades ontlokte een ferm protest aan de Britse drankbestrijders. Alcopops smaken teveel naar frisdrank, zijn door hun verpakking niet herkenbaar als alcoholische dranken, en worden met opzet gepositioneerd als spannend voor jonge drinkers, beweerde de belangengroep Alcohol Alert. Vooral de reclame van Hooper's Hooch met zijn geanimeerde citroenen wekte weerstand bij verontruste ouders.
De controverse kwam afgelopen zomer tot uitbarsting, toen wederom een hele reeks nieuwe alcopops gelanceerd dreigde te worden. Alcohol Alert stuurde een alarmerend onderzoeksrapport van de Media Business Group naar de dagbladen, waaruit bleek dat alcopops na Coca-Cola de populairste frisdrank zijn bij kinderen van twaalf tot zestien. Bovendien liet Alcohol Alert via de anti-alcohollobby Eurocare in Brussel een waarschuwing klinken dat het vasteland van Europa een invasie van alcopops te wachten staat.
Die invasie valt tot dusverre wel mee. Alleen in Zwitserland en Scandinavië zijn alcoholische limonades aangeslagen. In Noorwegen begon afgelopen zomer de verkoop van Hooper's Hooch, en rond de jaarwisseling bleek deze alcoholische limonade alle importbieren reeds gepasseerd te zijn.
In Nederland zijn alcopops amper gesignaleerd. Toch staan ze sinds enkele maanden in de supermarkt. Two Dogs, van distributeur Bols Benelux, is na een geslaagde test dit najaar geaccepteerd door Albert Heijn. En Hooper's Hooch prijkt binnenkort in drie verschillende smaken bij C1000. Vooral de verwachtingen van de sinasappel-variant zijn hooggespannen, meldt zegsman Mijnes van groothandel De Kikvorsch, maar hij verwacht niet dat hier een compleet nieuwe categorie zal ontstaan.
De introducties die voor komende zomer op de agenda staan, doen echter anders vermoeden. Harry Freins van de Maastrichtse firma Exigent reist al weken ijverig door het land om vooral strandpaviljoenhouders zijn Jammin' juices te laten proeven. De alco-sapjes Original, Mellow Yellow en Space Doubt worden gemaakt door de Britse firma JAM, die op zijn thuismarkt volgens Freins maandelijks 3,5 miljoen flesjes afzet.
Jammin' is niet de enige nieuwkomer. Bier-importeur De Brouwketel, onderdeel van het Heineken-concern, promoot de alcopop Sub Zero. De Duitse firma Berentzen heeft onlangs zijn alcoholische appelmineraalwaters en de vruchtendranken Red Tank en Black Tank gelanceerd. En op recente horecabeurzen werd het Deense wodka-dropwater Hot'n Sweet gepresenteerd.
Behalve importprodukten zullen bovendien drankjes van Nederlands fabrikaat geïntroduceerd worden. Een produktontwikkelaar bevestigt te experimenteren met likorettes en zelfs een advocaat. Dat zou de eerste advo-pop zijn. En ook de Nederlandse frisdrankfabrikanten kijken gretig naar de lucratieve categorie. Marketing-manager Lenterman van Vrumona laat diplomatiek weten 'dat de ontwikkeling van alcoholische limonades zeker onze aandacht heeft', en haar Hero-collega Linda Platvoet bevestigt desgevraagd dat ze reeds een alcopop aan het testen is.
Joachim ter Haar van Bols Benelux beziet de opkomende concurrentie met gemengde gevoelens. Enerzijds kan het de doorbraak van alcopops in Nederland bespoedigen; anderzijds vreest Ter Haar dat nu ook in Nederland een controverse over alcoholverkoop aan jongeren zal ontstaan. "Dat willen wij dus voorkomen. We gaan absoluut niet op jonge doelgroepen mikken."
Op de Consultatiebureaus Alcohol en Drugs is van enige onrust over alcopops nog geen sprake. Bij de signaleringsdienst in Utrecht is het gehele fenomeen onbekend, en afgezien van een enkele vraag over premix-drinks leeft de kwestie amper onder hulpverleners.
Premix-drinks zijn geen alcopops, zo verduidelijkt menig zegsman. Alcoholische limonades hebben een eigen imago, terwijl op de blikjes premix-drinks nadrukkelijk een bekend drankmerk vermeld wordt. Cola met Four Roses of Bacardi, en jus met Passoa of Pisang Ambon. Bepaald geen kinderdrankjes, zo wordt bezworen. Toch zijn beide categorieën niet goed te scheiden. In het schap verschijnen steeds meer drankjes die het midden houden tussen alcopops en premix-drinks. Zo is de alcoholische bitter lemon Jigger van Martini in een fris flesje gegoten om nieuwe doelgroepen aan de vermouth te krijgen, en ook het Bacardi probeert met zijn sappige Breezer jongere doelgroepen aan te spreken.
Die revitalisering wordt met argusogen gevolgd. Om Britse toestanden te voorkomen, hebben de Nederlandse handel en industrie medio vorig jaar nieuwe afspraken gemaakt. In samenspraak met de overheid heeft de Stichting Zelfregulering Alcoholbranche vier regels voor laagalcoholische dranken aan de alcoholcode toegevoegd. Verkoop aan aan jongeren onder de 16 is verboden. Geen plaatsing op of bij het fris-schap. Het alcoholpercentage moet duidelijk zichtbaar zijn op het etiket. En een te jeugdige uitstraling dient vermeden te worden. Afspraken waar iedereen zich goed aan gehouden heeft, stelt Stiza-directeur Khee Liang Phoa vast.
De Stichting Alcohol Preventie denkt daar echter anders over. Voorzitter Ype Dijkstra, in het dagelijkse leven burgemeester van de gemeente Borgster in Friesland, vertelt dat hij veel meer overtredingen van de alcoholcode signaleert dan bij de Stiza bekend zijn. De STAP bereidt een klachtendossier voor.
In dat dossier zullen ook de alcopops onder vuur genomen worden. De rol die de grote supermarkten spelen bij de introductie van deze nieuwe categorie wordt cruciaal. In Engeland was hun besluit alcopops in het assortiment op te nemen niet alleen doorslaggevend voor de doorbraak van de hele categorie, maar tevens de druppel die de emmer deed overlopen. De Britse regering besloot deze winter tot een belastingverhoging van alle laagalcoholische dranken. En er dient zich, volgens vakblad Marketing Week, wederom een controversieel nieuw produkt aan in Engeland. De firma Churchill Foods probeert Zuid-Afrikaanse automaten te slijten, met 30 ml-zakjes gin, whisky, wodka en rum. Deze goedkope 'alcotots' zijn echter nog door geen enkele winkelketen in het assortiment opgenomen.
Duncan MacGillivray, die aan de bron stond van de originele alcopop, geniet ondertussen in Australië van zijn fortuin. Vier jaar na zijn eerste brouwsel staat Two Dogs in 44 landen op de schappen en noteert het bedrijf een jaarlijkse afzet van bijna drie miljoen kratjes. Terwijl het Franse concern Pernod-Ricard een overnamebod van ruim twintig miljoen gulden nader uitwerkt, concentreert MacGillivray zich op een nieuw geesteskind. De naam van zijn laatste alcopop? Rhubarb Rhubarb...
